Afgelopen weekend las ik een artikel over de geopolitieke machtsstrijd rond olie. Grenzen, belangen, afhankelijkheden. Groot spel. Grote woorden. In datzelfde stuk zei een energiedeskundige iets ogenschijnlijk eenvoudigs: Olie verbruik je. Zon gebruik je. Die zin bleef hangen. Omdat er in dat ene verschil — verbruiken versus gebruiken — een wereld van betekenis schuilt.
Wat je verbruikt, raakt op.
Wat je verbruikt, is eindig.
Wat je verbruikt, gaat ten koste van iets of iemand.
Verbruiken impliceert onttrekken. Uitputten. Opbranden.
Wat je gebruikt, blijft bestaan.
Wat je gebruikt, stroomt door.
Wat je gebruikt, put niet uit — mits je het met aandacht doet.
Gebruiken impliceert samenwerken. Afstemmen. In balans blijven. En toen dacht ik: het huidige debat gaat niet alleen over energiebronnen. Dit gaat veel verder. Het gaat over energie in de breedste zin van het woord. Want feeitelijk draait alles om energie.
- Fysieke energie– eten om te kunnen bewegen.
- Sociale energie– verbinding om te kunnen interageren.
- Intellectuele energie– prikkeling om te kunnen ontwikkelen.
- Emotionele energie– bedding om te kunnen dragen wat zich aandient.
De vraag is dus niet alleen: waar komt onze olie, of energie vandaan? De vraag is ook: waar komt jouw energie vandaag vandaan? Waar haal jij de energie om te doen wat je doet? (Niet waarom je doet wat je doet — dat is een ander, minstens zo interessant gesprek.)
Het verschil tussen gebruiken en verbruiken zit vaak niet in wat je doet, maar in hóe je het doet.
Je kunt werk gebruiken om je talent in te zetten.
Je kunt werk verbruiken om je eigenwaarde op te krikken.
Je kunt een gesprek gebruiken om elkaar te begrijpen.
Je kunt een gesprek verbruiken om je gelijk te halen.
Je kunt je lichaam gebruiken om te leven.
Je kunt je lichaam verbruiken door structureel over je grenzen te gaan.
De overgang is subtiel. Bijna ongemerkt schuif je van benutten naar uitputten. En meestal merk je het pas als de tank leeg is.
Bij olie gaat het om geopolitiek.
Bij zon gaat het om duurzaamheid.
Bij mensen gaat het om balans.
Of ad absurdum geredeneerd: We hebben pas een duurzame geopolitiek als wij mensen in balans zijn.
Gebruik je de energie die er al is — in jou, in de ander, in de samenwerking? Of verbruik je meer dan er aangevuld wordt?
Wat gebruik jij vandaag? En wat verbruik je — misschien onbewust — ten koste van jezelf of anderen? Soms is het antwoord confronterend. Soms bevrijdend.
Misschien is dit wel de essentie van leiderschap — persoonlijk én professioneel: Niet alleen sturen op resultaat, maar ook op energiebalans. Niet alleen kijken naar wat het oplevert, maar ook naar wat het kost.
De zon gaat elke dag weer op. Stel je elke dag de vraag: hoe kan ik minder verbruiken en meer gebruiken? Uiteraard in de breedste zin van het woord. Laten we het elkaar niet te makkelijk maken. Uiteindelijk houden we van uitdagingen, of worden we graag uitgedaagd. Althans, het merendeel onder ons. Laat dit onze volgende gedeelde uitdaging worden. 🙂